يكي از مسائل مهمي كه بايد به آن توجه كرد، اين است كه در انديشه مولانا همه چيز زنده است و تمامي موجودات با انسان سخن مي‌‏گويند و جهان پيوسته نو به نو مي‌‏شود و تضاد در جهان هستي حاكم و همواره اين جهان در حال نو شدن است:

قرن‌‏ها بگذشت اين قرن نوييست                              ماه آن ماه و آب آن آب نيست

هر نفـــــس نو مي‌شود دنيا و ما                               بي‌خبر از نو شدن اندر بـــــقا

عمر همچون جوي نو نو مي‌رسد                              مستمري مي‌نمايد در جـسد

         هيچ آييـنه دگر آهــــن نشد          هيچ ناني گندم خرمن نشد

           هيچ انگوري دگر غوره نشد          هيچ ميوه پخته با كوره نشد

تاکيدبراستعدادعروج هرچيزدرمراتب مختلف هستي

از جمادی مردم و نامی شـــدم

 

وز نـــــــــــما مردم به حیـــــوان برزدم

مردم از حیـــــوانی و آدم شـدم

 

پس چه ترسم کی ز مردن کم شــــدم

حمله‌ی دیگر بمیرم از بشــــــــر

 

تـــــــا بــــر آرم از ملایــــک پر و ســــر

وز ملک هم بایدم جستن ز جـــو

 

کـــــــل شیء هالــــــــک الا وجـــهـــه

بار دیگر از ملک قربان شـــــــوم

 

آنـــــچ انــــدر وهـــــم نایــــد آن شــوم

پس عدم گردم عدم چون ارغنون

 

گویدم که انـــــــــا الیـــــه راجــــــــعون

        هستي حيوان شد از مرگ نبات       راست آمد اقتلوني يا ثقات

        چون چنين برديست ما را بعد مات     راست آمد ان في قتلي حيات

   سوره  القصص    آيه  88      

وَلَا تَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ لَهُ الْحُكْمُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
وبا خدا معبودى ديگر مخوان، جز او معبودى نيست، هر چيزى مگر ذات او هلاك شدنى است، فرمانروايى [بر همه جهان هستى] ويژه اوست، وفقط به سوى او بازگردانده مى شويد

مولوی